YENİ MODERN BİR ÇERÇEVE MODELİ

Yazılarımı takip ediyorsanız, benim son zamanlarda kovan ve çerçeve ölçüleri üzerinde önemli araştırma ve çalışmalar yaptığımı bilirsiniz. En son Aralık 2022 paylaşımımda, çerçeve enlerinin 37 mm değil, 35 mm olması gerektiği konusunda oldukça ayrıntılı deliller sunmuştum. Bu yazımı tekrar gözden geçirip, okumak isteyen arkadaşlar takip eden bağlantıya tıklayarak ulaşabilir. İlgili paylaşıma ulaşmak için tıklayınız

Aralık ayından beri, ilgili konu üzerinde çalışmaya devam ettim. Hepimizin kullandığı kulaklı yapıdaki (Hoffman'ın icadı, kendinden arı boşluklu kulaklı çerçeve) çerçevelerin 35 mm olmasını istememdeki haklı gerekçelerden sonra, kulaklı çerçevelerde istenmeyen bazı olumsuzları halen bertaraf edememekteydik.

— Çerçeve enini her ne kadar dünya standardı 35 mm olarak imal etsek te, gene de zamanla çerçeve yanaklarında oluşacak propolis katmanları nedeniyle, ölçünün büyümesine engel olamayacaktım.

— Çerçeveleri kovandan alıp, yerine koyarken, çerçeveleri birbirine yanaştırırken, arada arıların kalmasına, ezilmesine engel olamıyordum. Ayrıca kovan kontrolü sırasında, arada kalıp sıkışan arıların alarm feromonu yayması sonucu kovanların aniden agresifleşip, kovan kontrolünü iyice zorlaştığına çok tanık oluyordum.

Geçen seneden beri, uzun zamandır takip edip beğendiğim bir çerçeve modeli vardı. Hatta Brother Adam'ın çok eskiden kullandığı kovanlarda bile kullandığı, çerçeve metal mahmuzları bulunuyordu.

Ben uzunca bir zamandan beri bu metal parçaları Türkiye'de aradım fakat geçtiğimiz aylara kadar bulamamıştım. İnternette gezerken rastlantı eseri bu metal parçaların mobilyacıların kullandığı "Metal Konik Kabara" olduğunu keşfettim.

Resimlerde gördüğünüz nikel konik kabara çakıldığında 7 mm yüksekliğinde oluyor. Tabanda genişliği ise 10 mm geliyor. Pakette 1.000 adet olarak satılıyor.

Kabarayı keşfettikten sonra, Almanya'dan Mehmet Yüksel beyin 2014 yılından beri bu kabaraları kullandığını öğrendim. Kendisiyle görüşmemde, 10 yıldır bu kabaralardan kullandığını ve çok memnun olduğunu, küflenme, paslanma gibi sorunlar yaşamadığını söyledi.

Bunun üzerine Türk standardı Langstroth çerçevelerinde bir çalışma yaptım. Gerekli ölçülendirmeleri yapıp, çerçeveyi tasarladım. Aşağıda, yeni çerçeveyi ve ölçülerini inceleyebilirsiniz.

Resimde görüldüğü gibi çakılmış kabara ile birlikte çerçeve eni 35 mm ölçüsüne genişliyor.

Üst ve alt resimde kabaraların sadece tek tarafa çakılmadığına dikkat edin. Bu sayede çerçeveyi kovanda iki taraflı rahatça kullanabilirsiniz.

İsteğe bağlı olarak, fazladan iki adet kabarayı çerçeve alt kenarlarına çaktım. Siz mecbur değilsiniz. Amacım çerçeveleri kovana yerleştirirken çerçeve yanağı ile gövde arasında arıların ezilmesini önlemek ( Bu konuda değerli bir damızlık ana arısını bu şekilde ezmiş bir arkadaşınız olarak konuşuyorum.)

Üst resimde ayrıca alt çıtaların diğer çıtalardan dar (20 mm) yapıldığına dikkat edin. Bu ölçüyü bilinçli olarak dar tuttum. Tarlacı arı trafiğini rahatlatmak amacıyla çıta alt ara açıklığını geniş tuttum.

Yeni tip çerçevenin kovanda üstten görünüşü. Aralar 7 mm boşluklu.

Kabaraların çerçeveye çakılış yönlerinin şaşırtmalı olduğuna dikkat edin.

Evet, bunca resim paylaştıktan sonra yeni tip çerçevenin yapılış amacından yani faydalarından bahsetmenin sırası geldi. Neden bu tip çerçeve yapımını tavsiye ediyorum?

1)- Öncelikle, bu tip çerçevenin mucidi değilim. Bir şey icat ta etmedim. 1960 yıllardan beri Avrupa' da yaygın olarak kullanılan bir çerçeve modelini Türk standartlarına uydurdum.

2)- Hoffman tipi arı boşluklu yanaklı çerçevenin birleşme yerlerinde zamanla biriken propolise bağlı çerçeve aralarının açılmasını önleyen bir çerçevedir. Kabaranın yan çerçeveye tek noktadan temas etmesi nedeniyle propolis açılımı yaşanmaz.

Aslında, propolisi arılar çerçevelerin birleşme yerlerine bilinçli olarak taşırlar. Çerçeveleri yapıştırarak sabitlemek isterler. Fakat yeni tip çerçevede 7 mm arı boşluğu olduğu için arılar bu boşluğu doldurmaz, propolis taşımaz.

3)- Türkiye'de, çerçeve üst çıtalarının genişliği 20 mm civarında kesilmektedir. Bu genişlikteki üst çıtalar nedeniyle iki üst çıta arası boşluk mesafesi 15 mm'yi bulmaktadır. Bu aralık arı boşluğu ( 6 ile 9 mm arası) ölçüsünden çok geniş olduğu için arılar üst çıta kenarına petek (dalak) örmekte, hatta bu ilave peteği çerçeve üstünde devam ettirerek yukarılara çıkarmaktadır. Hatta çoğunlukla bu boşluk arılarca kapatılmaktadır. "Arı boşluğu" tanımının ne olduğunu bilmiyorsanız daha önce paylaştığım bir yazımı okumanızı tavsiye ederim. İlgili yazıyı okumak için tıklayınız.

Yeni tip çerçevede üst çıta genişliği 28 mm olup, çerçeve aralarındaki boşluk 7 mm olarak ideal bir arı boşluğu oluşturur.

4)- Bu tip çerçeve kullanarak, aralık ayındaki yazımda da paylaştığım gibi arılarınızda oğul vermenin azaldığını göreceksiniz.

5)- Kulağı olmayan sabit genişlikteki yanaklar sayesinde, bal sağımında sır bıçağını çok daha rahat kullanacaksınız.

6)- Yeni tip çerçevede yan kısımda ahşap yanaklar birbirine temas etmediği için, çerçeveler arasında arı ezilmeleri yaşanmaz, sıkışan arıların alarm feromonu salgılaması nedeniyle oluşan hırçınlaşma yaşanmaz. İsteğe bağlı olarak ilave çakacağınız kabaralar sayesinde (çerçeve yanak alt kenarına çakılanlar) kovan gövdesi ile çerçeve yanakları arasında arı ezilmeleri de yaşanmayacaktır. Siz buralara ilave çakmak zorunda değilsiniz. Fakat geçen sene değerli bir damızlık ana arısını bu şekilde ezmiş biri olarak, ben bu olaya artık dikkat ediyorum.

7)- Her bir çerçevenin toplam genişliği 35 mm (3,5 cm) olduğu için, 10 çerçeve toplam 35 cm gelmektedir. Kuluçka alanında bir veya iki çerçeve erkek çerçevesi tavsiye etmekteyim. Genişliği 35 mm olan çerçevelere arılar rahatça erkek yavru atamayacaktır. Erkek çerçevelerinin genişliği ideal 40 mm. dir. İki erkek çerçevesiyle beraber genişlik ( 8 adet x 35 mm + 2 adet 40 mm = 36 cm ) olmaktadır. Kenarlarda 7,5 mm arı boşluklarıyla beraber olması gereken toplam iç boşluk 37,5 cm. dir. Eğer erkek çerçevesi koymayacaksanız, standart 38,5 genişlikteki gövdelere 11 adet yeni tip çerçeve sığmaktadır. Bazı kovan gövdeleri 38,5 cm. ölçüsünden dardır. Dar gövdelere ise ilave bir bölme tahtası veya yan duvar içine sert strafor ile daraltma yapabilirsiniz.

NOT: Her ne kadar Almanya arıcı Mehmet Yüksel beyden uzun zaman kullanım sonucu herhangi bir şikayeti olmadığını öğrenmiş olsam da, tek çekincem bu konuda " Formik asit " tir. Formik asit metaller üzerinde oldukça aşındırıcıdır. Nikel kaplama kabaraları formik asit oksitleyip, küflendirir mi ? bilmiyorum. Bunu zaman gösterecek. Bu konuda bir uyarı, çekince koymayı, dürüst davranmak adına mecburiyet olarak hissettim.

Eğer kabarayı elde etmekte zorlanıyorsanız veya kabaralar pahalı gelirse, çerçeve genişliğini 25 mm (2,5 cm) tutup, marangozların dolap raflarında kullandığı, plastik çivili raf pimlerinden de alıp kullanabilirsiniz. Boyu 10 mm (1 cm) olanlar işinizi görecektir. Fakat dikkat etmeniz gereken bir husus var. Bu raf pimleri plastik olduğu için, kovan gövdesinde bir yere takıldığında yamuluyor. Ona göre dikkatli kullanım gerekiyor. Bir de bu raf pimlerinin üstü düz olduğu için, üst uç kısımda propolis birikmesine karşı arada sırada temizlik gerekebilir. Bilginiz olsun.

Kaynak: Pendore Blogu — çeviri/derleme. Hakan Bozkurt

İlgili içerik: Kovan bakımı · Bal arısı biyolojisi · Arıcılık takvimi