ANA ARI ÜRETİMİ
iklim bölgelerine göre farklı tarihlerde olmakla birlikte doğanın takvimine
uygun olarak hareket edildiği için aslında aynıdır. Kuzey bölgelerinin Mayıs
ayındaki iklim ve flora durumu ile Güney bölgelerin Mart ayı ikinci yarısı ile
Nisan ayı ilk yarısının iklim ve flora durumu benzerlik gösterir. Ülkemiz
coğrafyasında farklı iklimler söz konusu olması sebebiyle üretime başlama
zamanı, tarih olarak belirtilmeyecektir. Üreticiler bulundukları
durumundadırlar. Ana arı pazarına, uygun olmayan erken tarihlerde ana
tedariğine çalışmak ana arı kalitesinde düşüklüğe sebep olacağından, erken
tarihlerde üretim yapılmamalıdır. En uygun zaman, polen çeşitliğinin
arttığı dönemlerdir. Polen çeşitliğinin fazla olması, ana arı ve erkek arı
kalitesinin yüksek olmasını sağlayan protein çeşitliliğini de beraberinde
getirir. Ana arı üreticileri ve ana arı satın almak isteyen arı sütü / bal /
polen / propolis üreticisi arıcıların da, bu konuyu dikkate almaları
gerekir. Zira, geriye dönüşü olmayan ve sezonda elde edilecek gelirin yeterli
veya yetersiz olmasındaki ana etken uygun koşullarda, uygun yöntemler ile
üretilmiş ana arılar ile oluşturulacak ARI AİLE’leridir. İyi yetiştirilmiş ana
arıların oluşturdukları popülasyonlardaki kastlar olan İŞÇİ ve ERKEK
ARILARIN kalitesi, tamamen ANA ARILARIN kalitesi ile bağlantılıdır. ANA
spermleri depoladıkları organlarının (=spermateka, sperm kesesi) hacimleri,
yumurtalık hacimleri ve yumurta kanalı sayıları da daha fazla olur.
İyi üretilmiş ana arılar daha doğurgandır. Beslenmelerini sağlayan bakıcı
arıların görevlerini iyi yapmaları durumunda, yumurtalıklarında daha fazla
yumurta üretilir. Bu yumurtaların olgunlaşmalarını sağlayan yumurta kanallarının
sayısının, 430 adede kadar çıktığı bildirilmiştir. Kaynaklarda bu sayı, ortalama
360 adet olarak (2 yumurtalık x 180 yumurta kanalı) belirtilir. İyi üretilmemiş
İyi üretilmiş bir ana arının döllenmemiş yumurtalarından oluşan
erkek arıların ürettikleri spermler, hem daha kaliteli hem daha canlı hem de
daha fazla sayıda olur. Bu erkeklerin çiftleşmelerde aktif (baskın) rol alma
Ayrıca, iyi üretilmiş bir ana arının yumurtaları ile iyi üretilmiş bir
ana arıdan üremiş erkeklerin spermleri ile döllenmiş yumurtalarından
oluşan işçi arıların, arı sütü bezleri daha kaliteli ve daha fazla miktarda arı
sütü üretir. Beslemekle yükümlü oldukları ana arıları, işçi arı larvalarını ve
erkek arı larvalarını, daha kaliteli ve uygun miktarda süt ve larva yemi ile
beslerler. Yumurtalık hacimleri daha büyük olur, yumurtalık hacimlerinin
büyüklüğü polen ve nektar toplama eğilimlerinin daha fazla olmasını, bu sebeple
de yüksek verimli koloniler oluşmasını sağlar. Kovan mikro iklimini de
en iyi şekilde sağlarlar ve uygun kuluçka koşullarının oluşması sağlayarak
popülasyonun verimlilik düzeyini belirleyen, ana arı, erkek arı, işçi arı
nasıl yapılırsa verimli ana arılar üretebiliriz ?" sorusuna burada sağlıklı bir yanıt verebilmektir.
— Önceliğimiz, arılığımızdaki kolonilerin sağlıklı bir şekilde izlenmesidir ve ana arı üretilecek ana hattı damızlığı ile erkek hatları olarak kullanılacak damızlık kolonilerin belirlenmesidir.
— Arılıktaki bütün kolonilerin, ayrım gözetmeksizin dönemine uygun besin kaynakları ile desteklenerek, sağlıklı ve yüksek mevcut kadroyu üretmeleri sağlanmalıdır.
ballık katlarında, arıların giriş çıkış yapabileceği, uçuş deliği yönünde havalandırma delikleri olmalıdır.
arıları, ilk giriş katına alınıp bu kat ile ikinci kat arasına ana arı ızgarası
konularak, ana arı üretimi başlatılana kadar bu durumda tutulur.
koloninin ana arısı, 3 adet bal veya şerbet ile bloke olmuş çerçeve ile 3 çerçevelik ana arı izolatörüne (=kafesine) konulur. Bu işlemden sonra, katlar arasındaki ana arı ızgarasına artık gerek kalmadığı için, ana arı ızgarası çıkarılır. Alt kattaki yavrulu çerçevelerin tamamı üst kata alınmalıdır.
Önemli Not: Tek çerçevelik ana arı izolatörü(=kafesi) kullanmayınız. Benim şahsi tecrübelerime göre, tek çerçevelik ana arı izolatörlerinde işçi arılar bazen sorunlu diye ana arıyı öldürebilmektedir.
izolatördeki çerçevelerden ortadaki çerçeve alınarak yerine, transferde
kullanacağınız yönteme uygun yumurtlama çerçevesi yerleştirilir. Bu noktada arıcı, yumurtadan transfer yapacaksa ham petek takılı çerçeve, yok eğer larva transferi yapacaksa kabarmış, biraz esmerleşmiş petekli bir çerçeve yerleştirmelidir. Eğer arıcı, "nikot", "jenter" veya "yasaeng" tipi ana arı üretim setlerinden birini kullanmak istiyorsa, bu setlerden birinin takılı olduğu bir çerçeveyi koyarak ana arıyı yumurtlatabilir.
bu yeni çerçeveler ile tekrardan izolatöre koyulduktan 2 gün sonra, ilk giriş katı ile üst kat arasına, alt ile üst katın ilişkisini tamamen kesecek şekilde bir
kontrplak parçası (ya da bir sunta veya mdf ) koyulur. Üst katın uçuş deliği açık olmalıdır.
yapılacaksa, çerçevenin verildiğinin 3. gün sonunda izolatördeki petekler ve ana arı çıkarılır. Yumurtlaması
için verilmiş olan çerçevedeki yumurtaların birçoğu 3. gününde larvaya
dönüşmeye hazır yumurtalardır. Bu petek uygun bir keskin alet (falçata,
neşter veya bıçak) ile peteğin enine düzleminde ikişer santimetrelik şeritler halinde
kesilir. Langstroth çerçevesine takılı olan peteklerden 10 veya 11 adet 2 cm.
eninde kesilmiş şeritler çıkar. Bu şeritler transfer için hazırlanmış ana arı üretim çerçevelerinin uygun sayıdaki çıtasına, yumurtalı hücre ağızları aşağıya
bakacak şekilde hafifçe bastırılarak yapıştırılır. Daha sonra, yapıştırılan bu yumurtalı şeritlerde atlamalı olarak, 2 hücre bozulur,1 hücre bırakılır, 2 hücre bozulur
1 hücre bırakılır ve şeridin sonuna kadar bu işlem tekrarlanarak devam eder.
Yukarıdaki resimlerde petek şeridiyle üretim çerçevesi görülmektedir. Bağlantıdaki ilgili videoda ise, transfer aleti kullanmadan petek şeritleriyle yumurta veya larvadan ana arı üretim yöntemi gösterilmektedir. Videoyu izlemenizi tavsiye ederim ==> Petek Şeritleri ile Ana Arı Üretimi
şeritte, ortalama 20 adet yumurtalı sağlam hücre kalır. Transfer çerçevesine
şerit yapıştırılmış 2 veya 3 adet çıta monte edilir ( 40 veya 60 adet transfer
verilmesi demektir) ve kontrplak ile bölünmüş kovanımızın üst kasasında
ana yüksüğü kontrolü yapılır, yüksük varsa bozulur. Transfer çerçevesi üst
kasaya orta çerçevelerden biri kasadan alınarak bu çerçevenin yerine
koyulur. Bu işlem yapıldıktan 2 gün sonra kontrplak alınır, yerine ana ızgarası
koyulur. Şeritlerin yapıştırılmış olduğu çıtalarda fazladan ve düzensiz ana arı
yüksükleri oluşturdularsa bunlar bozmanız gereklidir. Kovan kapatılır. Ertesi gün kontrol için
açıldığında, başlatmış oldukları ana arı yüksüklerinin bir kısmını da arıların bozduklarını
görürüz, bu normaldir ve olması gerekendir. Zira, anasızlık döneminde
çaresizlikten ana arı olabilecek kalitede olmayan larvalardan başlattıkları ana arı yüksüklerini, ana arılı olduklarını hissettikleri andan itibaren bozarak, kendi genetik yapılarında ve kaliteli olanları bırakacaklardır.
İzolatöre boş kabarmış peteğin veya jenter tarzı ana arı üretim setinin verildiği günden 3 gün sonra, iki kat arasına
kontrplak koyulur ve alt kat ile üst kasanın ilişkisi kesilir. Bu yapıldıktan 1
gün sonra ( yani 4. günün başlangıcında) izolatör açılır, ana arı
serbest bırakılır. Kovan üst katında ana arı yüksüğü kontrolü yapılır, yapılmış ana yüksüğü varsa bozulur. Birinci gününde olan çatlamış larvaların olduğu petek ya da ana üretim seti, nemli
bir havlu ile sarılarak transferin yapılacağı odaya alınıp, hızlı bir şekilde
transferler yapılır. Transfer için, 2 adet çıtada toplam 40 adet transfer çanağı
olan ana üretim çerçevesi hazırlanır. Kovan üst katının ortalarından bir çerçeve
çıkarılarak, bu çıkarılan çerçevenin yerine koyulur. Bu işlem yapıldıktan 1 gün
sonra giriş katı ile üst kat arasındaki kontrplak alınır, yerine ana arı
Bağlantıdaki ilgili videoda, jenter tipi ana arı üretim setleri ile yumurta veya larvadan ana arı üretim yöntemi gösterilmektedir. Videoyu izlemenizi tavsiye ederim ==> Jenter Tipi Transfer Yöntemi ile Ana Arı Üretimi
Eğer, kabarmış petekten transfer kaşığı ile larva transferi yapacaksanız ve kullanacak olduğunuz transfer çanaklarını da plastik olanlardan seçti iseniz; larva kabulünün yüksek olması için, bu çanakların birkaç gün önceden kovandaki arılara iyice yalatılıp temizlendiğine emin olmalısınız. Ayrıca plastik transfer çanaklarının ağız kısımlarının hafifçe balmumuna batırılması da bu tip çanakların kabul edilmesinde yarar sağlayan bir uygulamadır.
izolatörlere kapatılıp yumurtlamasının engellenmesinin ve 3. günün sonunda
yumurtlaması için çerçeve verilmesinin sebebi, yumurta kanallarındaki yumurtaların tam olarak olgunlaşmalarının sağlanması ve irileşmeleridir. İri
yumurtalardan iri larvalar, iri larvalardan iri ve kaliteli ana arılar oluşur.
koloniden alınırlar, uç kısımları açıkta kalacak şekilde alüminyum folyo ile sarılırlar.
Ana arısı değiştirilmek istenen veya analandırmak için hazırlanan en az 3
çerçevelik yeni arı ailelerine dağıtılırlar. Ana arı yüksüklerinin "Alüminyum Folyo"
ile sarılmalarının nedeni, olması gereken ısıda tutulması, verildiği kolonide
ana arı varsa yüksüğün içindeki ana arıyı sokarak öldürmesinin ve işçi arıların
yüksek mevcutlu olarak yapılmasının sebebi, ana arıların doğduktan sonraki 1
hafta içerisinde olgunluklarını tamamlayabilmeleridir. Bu dönemde, içinde
bulundukları kovanların ısı-nem ve beslenme koşullarının gerektiği gibi olması,
gelişmelerinin / olgunlaşmalarının sağlığı için olmazsa olmazlardandır. Bu
koşullar sağlanamazsa, ana arı üretmek için harcanan çabalara yazık olacaktır.
analarının olduğu kolonilerde başlattırılıp besletilmelerin sebebi, damızlık
olarak seçilen verimli koloninin özelliklerinin korunması amacına yöneliktir
yöntemi ile çalışmak istiyorsak, arılıktaki bütün kovanlarımızın
çıkışlarına ana arı ızgarası veya benzeri konmalıdır. Erkek ve ana arıların
çıkışlarına engel olmalı ama tarlacı işçi arıların çalışmalarına engel olmamalıdır.
Öğleden sonra saat 17:00 civarı, çiftleşmelerde erkeklerini kullanmayı
planladığımız erkek arı kolonilerinin çıkışlarındaki ızgara / aparatları
çıkarırız. Yaklaşık 5 dakika sonra da çiftleşmemiş ana arıların oldukları
kovanların ızgara / aparatlarını sökeriz. Yaklaşık 3 saat sonra, bu ızgaraları
tekrar söktüğümüz yerlerine takarız ve bu işlemi 7 gün civarı yaparız. 7. günün
sonunda çiftleşmemiş ana arı kalmayacaktır. Bu yöntem ile yapılan
çiftleşmelerin, istenilen erkeklerle çiftleşme başarı oranı en az %85
olarak bildirilmiştir (Sidney Üniversitesi araştırma sonuçlarına göre).
Anlatacağım bu ikinci yöntem, hem küçük çapta hobi arıcılar hem de profesyonel ve çok ana arı yetiştirmeye ihtiyaç duyan arıcılar için pratik ve kolay bir ana arı üretim yöntemidir.
Cloake Tahtası (=Klouk diye okunur), arıcılar için faydalı ve önemli bir ekipmandır. Tahta aslında ana
arı ızgarası şeklindedir ayrıca ilave edilmiş bir arı giriş deliği ve metal düz
bir levha için oluk ta içeren ahşap bir çerçeveden oluşmaktadır. Bu tasarımı
ile çok farklı uygulamalarda da kullanılabilir. Metal düz levha yerine ahşap kontrplak ta kullanılabilmektedir.
Ana arı yetiştirme sürecinde fazla sayıda üretim için de faydalıdır. Sadece tek bir damızlık kovan kullanarak, yüksek kaliteli ana
arıların yetiştirilmesini sağlar. Damızlık ana arıyı yumurtlatma, ana arı üretiminde başlatıcı ve bitirici koloni görevlerini tek bir kolonide ve tek bir süreçte verimli olarak birleştirir. Yöntemin harika yanı, bütün işlemlerin aynı kovanda yapılması ve ana arısız başlatıcı ve bitirici kovanlarına gerek olmamasıdır.
kontrol edin (Sağlıklı bir damızlık kolonisi yüksek bir arı kadrosuna, az
boşluklu düzenli ve iyi kuluçka alanı desenine, bolca polen ve bal stoğu
mevcuduna ve hastalık veya parazitin bulunmaması özelliklerine sahiptir ).
— Cloake tahtasını yerleştirmek için transferden önceki günü belirleyin.
içermesi gereken alt katta olduğundan emin olun. Üst katta yavru ve bal çerçeveleri
olmalı ancak ana arı olmamalıdır. Ana arı tek katta tutuluyor ve burada yumurtlatılıyorsa, kuluçkalı çerçeveleri yukarı kata aktarın. Daha önce de anlattığımız gibi, ana arıyı yumurtlatıncaya kadar yaptığımız bütün prosedürleri aynen tekrarlayın.
oluşturmak için metal levhayı, Cloake tahtasındaki yerine yerleştirin. Bu durum alt
kat ile üst katın bağlantısını koparacak, üst kattaki arıları anasız bırakacak
— Uygun yaşta yumurtaları çıtalara veya larvaları ana arı çanaklarına transfer edin. Ana arısız kalmış üst katın ortasına yerleştirin. Kovan üst katında ana arı yüksüğü kontrolü yapın, yapılmış ana yüksüğü varsa bunları bozun. Bakıcı işçi arılar, bu
larvaları potansiyel yeni ana arılar olarak beslemeye başlayacaktır.
olarak kontrol edin. Ana arı hücreleri yeterince gelişene kadar üst katın
yeniden birleştirmek için aradaki metal levhayı çıkarın. Üst katta devam eden ana arı
yetiştirme süreci, alt kattaki koloniyi ve ana arıyı etkilemez.
Uyarı Notu: Cloake tahtası ile az sayıda ana arı üretimi hedefleniyorsa, metal plaka 2. gün çıkarılır ve işçi arılar analı olduklarını anladığı anda fazladan besleme yaptıkları ana yüksüklerini bozarlar. Geriye kalanlar, daha kaliteli ana arılardır.
— Olgun ana arı hücrelerinden ana arılar çıkmadan birkaç gün önce, diğer kolonilere veya
Güçlü ve sağlıklı ana arılar yetiştirmek için, uygun arıcılık yönetimlerini uygulayın.
büyük ticari arı kovanlarında da çok sayıda ana arı üretimi için kullanılabilir. Ana arı üretimini artırmak
için, birden fazla damızlık kolonide birden fazla Cloake Tahtası
kullanılabilir. Performansı ve sonuçları takip etmek için, üretilen ana
Önemli Not: Cloake tahtası yöntemi, profesyonel arıcılar için çok sayıda ana arı üretimini de sağlayan bir yöntem olduğu için, bu paylaşımıma ekledim. Avrupa'da da oldukça fazla kullanılan bir yöntemdir. Bu konuda benim tek çekincem, sizlere daha önce canlı yayınlarda da aktardığım gibi, anasız kalmanın uzun sürmesi nedeniyle, kolonide oluşan stres ile başlatılan ve kapatılan ana arı yüksüklerinde bakılmış ana arıların hepsinin aynı yüksek kalitede olmayabileceği ihtimalidir. Benim şahsi olarak uyguladığım ve asıl tavsiye ettiğim yöntem; bu paylaşımda anlattığım ilk ana arı üretim yöntemidir.
Bu paylaşım ile ilgili olarak 07.Şubat.2025 tarihinde yapmış olduğumuz canlı yayının Youtube kaydını da izlemek isterseniz, sağdaki bağlantıya tıklayınız: Ana Arı Üretimi Üzerine Sohbetler
Kaynak: Pendore Blogu — çeviri/derleme. Özgün yayın: https://pendore.blogspot.com/2025/02/ana-ari-uretimi.html