ARILARDA, ARI SÜTÜ YOLUYLA GERÇEKLEŞEN EPİGENETİK ETKİ VE BİLİMSEL GERÇEKLER
🎬 AnaArıcı yapay zekâ seslendirmeli video
Bir önceki paylaşımımda, bakıcı işçi arıların salgıladıkları arı sütünde kalıtımsal maddelerin ( DNA, RNA ) bulunduğunu bildirmiş ve özellikle arı sütünde bulunan RNA'nın larvanın genlerini baskılayıp, susturarak, anadan gelen özelliklerin ve davranış karakterlerinin ortaya çıkmasını engellediğini ortaya koymuştum. Okumayan arkadaşlar, lütfen bir önceki yaptığım paylaşımı okusunlar.
Fakat, internet ortamında bazı kişiler ortaya çıkarak tamamen farklı görüşler ortaya koydular ve benim bu paylaşımlarımı çürütmeye çalıştılar. Hatta, iddialarını desteklemek için bazı kaynakları örnek göstermeye çalıştılar. Verdikleri kaynaklarda kendilerinin iddia ettiğinin tamamen tersi tespitler yazılı olduğu halde, sanki bu kaynaklar kendilerini doğruluyormuş gibi göstererek, okuyucuyu aldatma yolunu seçtiler.
Aşağıda, ilgili kişinin paylaşımlarını bulacaksınız. Gerçekten konuyu bilmeyen ve bu kişinin paylaşımlarını ve gösterdiği kaynakları dikkate alan okuyucular bunun gerçekten de böyle olduğu fikrine kapılabilir. İşte bu, gerçek bilgi peşinde koşan arıcılar için çok tehlikeli bir durumdur.
Şimdi hep beraber bakalım, neler yazmışlar, neler paylaşmışlar ?
Aydın beyin arı sütü yoluyla epigenetik etkiyi inkar eden bu paylaşımları görünce, karşı çıktım. Kendi bilgi birikimim ve elimdeki bilimsel kaynaklardan alıntılar yaparak bu iddiaların doğru olmadığını yazdım. Bu bilgilerin paylaşıldığı Facebook sayfasında cevaben bilimsel dayanakların ve bilimsel kaynakların açıklanmasını istedim.
Yapılan en son paylaşım özetle aşağıdadır. Mesaj uzun olduğu için kısalttım. Fakat alt kısımda kendi görüşlerini ispatlamak için verdiği kaynak listesine ve kendisinin açıklamalarına dikkat ediniz.
İlk yaptığı paylaşımlar ile, ben ve bazı arkadaşların yaptığı itirazlardan sonra, son yaptığı paylaşımındaki açıklamaların taban tabana zıt olduğunu görüyorsunuz. Fakat hala inatla kendi görüşlerine sahip çıkmaya çalıştığını da görüyorsunuz.
Öncelikle, Aydın beyin kafasındaki kavram karışıklığının farkına varması gerekiyor. Konumuz olan Epigenetik ile Kaliteli ana arı yetiştirme ile ilgili olan koloni gücü, genç işçi yoğunluğu ve besin bolluğu gibi konuların birbiri ile uzaktan , yakından alakası yoktur. Ana arı yetiştirme ile ilgili kaynakların, konumuz olan epigenetik için kullanılması, kendisinin konuyu anlamadığının en belirgin işaretidir.
— "Kim beslediği değil, nasıl beslendiği önemlidir. Bakıcı arının hangi kovandan olduğu önemli değildir."
—"FARKLI KOLONİ BESLERSE EPİGENETİK ZARAR OLUR MU ? Bilimsel cevap: HAYIR"
—"İşçi arı kendi epigenetik bilgisini kraliçeye aktaramaz !"
—"Arı sütü ve bakıcı arı salgıları, ana arı ve işçilerin gen ifadesini epigenetik mekanizmalarla düzenleyebilir."
—"Arı sütü ve beslenme, DNA metilasyonu yoluyla gen ifadesini düzenler."
(Yani, arı sütü ile beslenen arılarda davranış, karakter, yaşam tarzı değişiklikleri gerçekleşir. Kendi ana arısından farklı karakterde özellikler ortaya çıkabilir)
Tamamen birbirine zıt, tamamen farklı aykırı görüşler. Aynı kişi tarafından arka arkaya birbirini yalanlayacak şekilde açıklanıyor. Elbette ki son paylaşımdakiler daha doğru. NEDEN BÖYLE OLDU?
Bakın arkadaşlar, kendi blog sayfamda da paylaştığım yazım duruyor. Elbet , epigenetik etki doğrudan doğruya arının DNA'sını değiştirmez. https://pendore.blogspot.com/2025/12/arilarda-epigenetik.html
Fakat, ıslah edilmiş bir ırkın damızlık ana arısından üreteceğiniz genç ana arıları, mutlaka iyi karaktere sahip vasıflı bakıcı ve bitirici kolonilerde yetiştirmek çok önemlidir. Hatta, çiftleştirme kovanlarındaki bakıcı işçi arıları da bu işe dahil etmek zorundayız. Çünkü, arılarda epigenetik etkinin en güçlü olarak görüldüğü yer, arı sütüdür.
Arı sütünü üreten bakıcı işçi arılar kendi genetik bilgilerini (DNA ve RNA) yoğun şekilde arı sütüne aktarırlar. Özellikle arı sütündeki işçi arıdan gelen RNA , arı sütüyle beslenen larvanın genlerine doğrudan etki eder. Gelişmekte olan larvanın bazı genlerini susturur yani etkisiz hale getirir.
GENLER HERŞEYDİR. Bugün arıcılıkta ele aldığımız bütün karakterler, verim özellikleri hatta arının rengi bile genler tarafından kontrol edilmektedir.
Bunun en güzel örneği, Anadolu arısı gibi bal kapaklarını havasız ,yapışık kapatan Kafkas arısının larvalarını, Orta Rus işçi arılarına besletilmesi (arı sütü) sonucunda , Kafkas işçi arıların bal peteklerini Rus arıları gibi havalı (beyaz) kapattıklarının tespit edildiği araştırmadır (Gubin ve Khalifman, 1950 ).
Benzer şekilde; ıslah edilmiş bir ırktan damızlık arının kızlarının, ıslah edilmemiş olumsuz davranış ve karakterlere sahip bakıcı kolonilerde yetiştirilmesi de epigenetik etki nedeniyle büyük bir risktir. Daha da önemlisi, ana arının arı sütü yoluyla aldığı RNA'nın, yumurta yoluyla ana arının kendi kızlarına geçtiği de ispatlanmıştır. Yani, bakıcı koloni sadece yetiştirdiği ana arının genlerine etki etmekle kalmamakta, ana arının doğacak olan kızlarının genlerine de etki etmektedir.
Bakın ben; epigenetik etki , ana arının kızlarının DNA'sını doğrudan değiştirir mealinde ASLA bir şey demedim. Fakat, devamlı olarak tekrar eden epigenetik etki, zamanla DNA'da kalıcı etki oluşturur.
—Farklı bir kolonide arı sütüyle beslenen ana arı larvalarının atalarından gelen bazı iyi karakterleri kontrol eden genler, bakıcı işçi arıların ürettiği arı sütüyle gelen RNA ile baskılanıp, susturulabilir. Yani anadan gelen bu özellikler, (karakterler) genç ana arılarda görünmeyebilir.
— Aynı farklı kolonideki işçi arılarca yumurtaya geçen genç ana arılar, aynı arı sütüyle beslenmeye devam edeceği için, arı sütünden RNA almaya devam eder ve bu RNA'lar yumurta yoluyla ana arının kızlarına geçer. Ana arının DNA'sındaki genler, kalıtım yoluyla kızlarına geçtiği halde, sütten gelen işçi arı RNA'sı tekrar bu genleri susturarak, kapatır. Yani, ana arının kendi kızları bile anadan gelen genlerinin susturulup kapatılması nedeniyle , kendi ırkının özelliklerini ve karakterlerini tam olarak sergileyemez.
Kimseye inanmak zorunda değilsiniz. Kendiniz araştırınız, okuyunuz. Google artık her dili anında çeviriyor, kaynakları tarayınız.
Aydın beyin en temel kaynak olarak gösterdiği kaynağı ele alalım hep beraber. Kaynağın ve araştırmanın özetini okuyun lütfen. Ne demiş adamlar ?
Kucharski et al., 2008 – Science Nutritional control of reproductive status in honeybees via DNA methylation (= Bal Arılarında Üremenin, Beslenmeyle DNA Metilasyonu Yoluyla Kontrolü ) https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18339900/
"Sonuçlarımız; Arılarda DNA metilasyonunun epigenetik bilgiyi depolamak için kullanıldığını, bu bilginin kullanımının beslenme girdisiyle farklı şekilde değiştirilebileceğini ve epigenetik modifikasyonların esnekliğinin, üreme ve davranışsal durum için büyük sonuçlar doğuran, gelişimsel kaderlerde derin değişimlerin temelini oluşturduğunu göstermektedir."
— Kim beslediği değil, nasıl beslendiği önemlidir. Bakıcı arının hangi kovandan olduğu önemli değildir.
—FARKLI KOLONİ BESLERSE EPİGENETİK ZARAR OLUR MU ? Bilimsel cevap: HAYIR
(Kalıtım üzerine yazılmış mükemmel bir kaynak ve başucu kitabıdır. Bağlantıdan kitabı indirebilirsiniz)
Jablonka & Lamb,2014 – Evolution in Four Dimensions (Evrimin Dört Aşaması) İngilizce PDF Kitap İlgili sayfa numaraları; sayfa 245-246-247
"Biyologlar, genlerde yapılan değişikliklerin gelecek nesilleri etkileyeceğini, tıpkı bir notaya yapılan değişikliklerin müziğin gelecekteki performanslarını etkileyeceği gibi varsayarlar. Alternatif olasılığa ise daha az dikkat ediliyor; o da epigenetik varyantların genetik varyasyonun oluşumunu ve seçilimini etkileyebileceğidir."
"Epigenetik sistemler, genetik sistem üzerinde her iki tür etkiye de sahip olabilir: doğrudan DNA'daki varyasyonların oluşumunu etkileyebilirler veya varyantların seçimini etkileyebilirler veya her ikisini de yapabilirler. İlk olasılığa bakarak başlayacağız: epigenetik sistemler doğrudan genetik varyasyon üretimini etkiler."
"Şimdi bu tabloya önemli bir şey daha eklemeliyiz: epigenetik işaretler sadece gen aktivitesini etkilemekle kalmaz, aynı zamanda bölgenin genetik değişime uğrama olasılığını da etkiler. "
"Mutasyon, rekombinasyon ve sıçrayan genlerin hareketi kromatinin durumundan etkilenir, bu nedenle iki özdeş DNA parçasında genetik değişim olasılığı, farklı kromatin işaretlerine sahip olsalar bile aynı değildir. Genel olarak, DNA'nın daha az yoğunlaşmış ve genlerin aktif olduğu bölgelerde daha sıkışık bölgelere göre daha sık değişmesi muhtemeldir."
Bu kaynakta yazılan bilgilerin ne anlama geldiğini lütfen düşünün ve kafanızda arıcılığa uyarlayın. Epigenetik etki, sadece genleri etkilemekle kalmıyor, aynı zamanda DNA üzerinde kalıcı değişiklikleri de zorluyor.
Tam da bu nokta da oldukça ilginç bir araştırma sonucunu da sizlerle paylaşmak istiyorum;
Yagound et al., 2020 – PNAS Intergenerational transfer of DNA methylation marks in the honey bee
(= Bal arılarında DNA metilasyon işaretlerinin nesiller arası aktarımı)
"Bu çalışmada, bal arısında epigenetik işaretlerin (RNA) nesiller boyunca aktarıldığını tespit ettik. Epigenetik işaretler sadece nesiller boyunca değil, aynı zamanda somatik hücre ve germ hattı dokuları arasında da korunmaktadır.
Çalışmamızda babaların (erkek arı) DNA metilasyonu yoluyla epigenetik bilgiyi kızlarına (ana ve işçi arılar) aktarıp aktaramayacaklarını inceledik. Bulgularımız, arılarda DNA metilasyonunun yeniden programlanmasının olmadığını ve dolayısıyla DNA metilasyon işaretlerinin nesiller arasında istikrarlı bir şekilde aktarıldığını ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, arılarda epigenetiğin memelilere göre daha büyük bir evrimsel potansiyele sahip olduğunu göstermektedir."
Arıcılıkta epigenetik konusunun ne kadar önemli olduğunu yukarıdaki araştırma sonuçlarından anlamış olduğunuzu umuyorum. Ana arıyı besleyip, yetiştiren bakıcı arılar sadece ana arıyı ve ana arının kızlarının genlerini etkilemekle kalmamakta, ayrıca bu ana arının ürettiği erkek arılara ve bu erkek arıların kızlarına dahi bu etkiyi aktarabilmektedir.
Epigenetik konusunda, Youtube'ta bilgilendirici bir Türkçe videoyu sizlerle paylaşmak istiyorum.
Umarım, bu önemli konuda aydınlatıcı ve faydalı olabilmişimdir.
Kaynak: Pendore Blogu — çeviri/derleme. Hakan Bozkurt