Bal Arısı Pedigrilerinin Okunması: Soy Ağaçlarından Islah Kararına

Bal Arısı Pedigrilerinin Okunması: Soy Ağaçlarından Islah Kararına

Bu yazıda, bal arısı soyağaçlarının standart yazımını ve okunmasını açıklamaya çalışacağım. Türkiye’de bu konuda oldukça geri olmamıza rağmen, bir yerlerden başlamak gerektiğine inanıyorum. Avrupa’da Brother Adam ve diğer arıcılık uzmanlarının başlattığı soy ağacı yazma çalışmaları, ilerleyen yıllarda bir standard halini aldı.

İlk bakışta kısa kodlamalar halinde ve bilmeyenler için oldukça karışık gibi görünen soy ağaçlarının yazımı, aslında oldukça açık ve özlü bilgilerden oluşmaktadır.

Türkiye’de henüz oldukça yeni olan ve birkaç firma ve devlet kuruluşu tarafından yapılan damızlıkçılık çalışmaları, istenen seviyede değildir. Ayrıca yurt genelinde, seçici damızlıkçıların yaygınlaşması gerekmektedir. Türkiye’de “Ana Arı Üretim İzni” adı altında ruhsat almış bir çok şahıs ve firma vardır. Fakat hiçbiri (2-3 tanesi haricinde) seçici damızlıkçı değildir. Dışarıdan satın aldıkları damızlıklardan, F1 ana arı üretip satmaktan başka faaliyetleri yoktur. Tabi burada kayıtsız, kaçak olarak üretim yapanların, çok fazla olduğunu da belirtmeden geçemeyeceğim. Evet, bal arılarında ıslah ve seçim konularında daha yolun başındayız. Yapmamız gereken çok şey var.

Dünyanın birçok ülkesinde olmayan seviyede, gezginci arıcılık yapıyoruz. Doğu’dan batıya, güneyden kuzeye arı nakilleri, bölge arılarının melezlenmesine sebep olarak, ırk özelliklerini bozmaktadır. Öncelikle Türkiye’deki iklim, coğrafya özelliklerine göre ekolojik bölgeler belirlenmeli ve gezginci arıcılık sadece ekolojik bölgeler içinde yapılabilecek şekilde sınırlandırılmalıdır. Her ilde arıcılık birlikleri, devlet desteğiyle izole çiftleşme bölgeleri oluşturmalı ve kontrolünü sağlamalı; Devletin himaye ve kontrolünde seçici ıslahçı damızlıkçılar yetiştirilmelidir. Bu çatı oluşturulduktan sonra, olması gereken gelişme kendiliğinden oluşacaktır. Çünkü bu işi yapacak olanlar, sonuçta iyi bir gelir elde edecekleri için, bu işi çok daha iyi noktalara heyecanla taşıyacaklardır.

Bu noktada, bir kıvılcım çakmak adına, hadi hayırlısı.

Pedigri (Soy Ağacı) kayıtlarını bir örnekle anlatmaya başlayalım;

Cevat BOLAT Pedigree 2015 (CBO) – Hollanda Buckfast Damızlıkçısı

Anatolica-combination Breeder ( Anadolu-birleştirme Damızlığı )

A22(CBO) = .13 – A9(CBO) aml Ca150(AM)

Hollanda Buckfast damızlıkçısı Cevat BOLAT’ın 2015 yılına ait Pedigri (Soy ağacı) kayıtlarında, “Anadolu-birleştirme Damızlığı” başlığı altında kaydı bulunan A22(CBO) damızlığının pedigri kaydını inceleyecek, açılımını yapacak ve açıklamalı anlatımla soy ağacını öğreneceğiz.

A “Anadolu”, bu kod arı ırkının kısa yazılımı olup, arının kökeni ve hangi ırk altında sınıflandırıldığını göstermektedir.

22 Damızlığın test edildiği kutu numarası veya ana arı topluluğu numarasıdır.

(CBO) Üremesi kontrol edilen ananın damızlıkçısının veya arıcının baş harfleri. Cevat BOLAT

.13 A22(CBO) damızlığının doğup çiftleştiği yıl. Yani 2013 yılı.

A9(CBO) A22(CBO)’nin anası, Anadolu için “A” olarak sınıflandırılır.

aml Her Buckfast çiftleştirme istasyonunun kendi kısayolları vardır. aml = Ameland Adası Ayrıca kullanılan “Ins”, yani “suni tohumlama” olduğu anlamına gelir. Ca150(AM) “Koca” dır (daha doğrusu, erkek arıları sağlayan ana). A22(CBO) damızlığının eşidir! Ca150(AM) Erkekleri. Ca= Karpat ırkından olup Ca150(AM) damızlığı (AM) kodlu damızlıkçıya aittir.

Yani:

2013 yılında A22(CBO) numarasıyla genç ana arılar oluşturulmuştur.

22 numaralı kutu içinde denetlenmiştir (2013 ve muhtemelen 2014) ve Cevat BOLAT adlı kişiye aittir.

Bu damızlığın anası A9(CBO) kodlu ana arıdır ve A22(CBO) 2013 yılında Ameland Adası izole alanında, Ca150(AM) ana arısının ürettiği erkek arılar ile çiftleşmiştir.

Aile ağacının, daha uzak nesiller ile gösterimi aşağıdaki gibidir: A22(CBO) = .13 – A9(CBO) aml Ca150(AM) : .12 – A8(CBO) ins B37(LJ) : .10 – A2(LJ) ilv B46(LJ) : .10 – A1(LJ) ins B18(LJ) : etc.

Daha önce yukarıda A22(CBO) damızlığının, 2013 yılında A9(CBO) ana arısından üretilerek, Ca150(AM) ana arısının erkekleriyle Ameland adasında çiftleştiğini açıklamıştık. Soy ağacının devamında, ana hatlarının ataları açıklanır.

Burada; A9(CBO) ana hattının anası A8(CBO) ve eşi B37(LJ)’dir. Yani, 2012 yılında Cevat BOLAT’a ait A8(CBO) Anadolu ana hattından A9(CBO) bakire analar üretilmiş ve Bertus&Jannie Jochems’e ait B37(LJ) Buckfast baba hattının erkekleriyle suni tohumlama yoluyla döllenmiştir. Daha açıklayıcı olursak, A8(CBO), A22(CBO) damızlığının büyükannesidir. Dikkat ederseniz Ca150(AM) baba hattının soyu, pedigri kaydında gösterilmez. Sadece ana hattının soyu takip edilir. Baba hatlarının soyu, ayrıca başka kayıtlarda takip edilmektedir.

Devam edersek; A8(CBO) hattının anası A2(LJ). Yani, 2010 yılında Bertus&Jannie Jochems’e ait A2(LJ) Anadolu ana hattından A8(CBO) bakire analar üretilmiş ve yine Bertus&Jannie Jochems’e ait B46(LJ) Buckfast baba hattının (ilv) aşılanmış larvaları Cevat BOLAT ithal ederek A8(CBO) ana hattını oluşturmuştur.

Soy ağacı bu şekilde devam etmektedir. Alt satırın sonundaki etc. kısaltması genellikle bir bağlantı linki olup, soy ağacının bitmediğini ve devam ettiğini belirtmektedir. Bu tip linklere tıklarsanız, soy ağacının devamına ulaşabilirsiniz. (Benim örnekteki link çalışmaz)

Soy ağaçları, bazen ithalat yoluyla gelen damızlıklardan başlar veya bazen ana hattı olarak ithal damızlıklar kullanılır. Bir örnek ile açıklayacak olursak;

Aydın KOCAMAN, Pedigree 2015 (AK) – Avusturya Buckfast Damızlıkçısı B160(AK) = imq .14 – B104(MM) ins B200(NN) Burada, 2014 yılında, Magnus Menges’e ait B104(MM) Buckfast ana hattından B160 nolu bakire ana arı üretilmiş, B200(NN) baba hattının erkek arılarının spermleriyle suni tohumlama yoluyla tohumlanmıştır. B160 nolu ana arı yumurtlamaya başladıktan sonra Aydın KOCAMAN tarafından ithalat yoluyla satın alınmış (imq) ve B160(AK) Buckfast damızlığı elde edilmiştir.

Aşağıdaki grafik resim daha iyi anlayabilmenize yardımcı olacaktır.

Bal Arısı Pedigrilerinin Okunması: Soy Ağaçlarından Islah Kararına

Benim yazacaklarım şimdilik bu kadar. Aşağıdaki ekler kısmında, kısaltmaların anlamlarını yazdım. Faydalı olması dileklerimle. Hoşça kalın. Hakan BOZKURT

Ziraat Mühendisi (Zooteknist)

Bal Arısı Pedigrilerinin Okunması: Soy Ağaçlarından Islah Kararına
Bal Arısı Pedigrilerinin Okunması: Soy Ağaçlarından Islah Kararına
Bal Arısı Pedigrilerinin Okunması: Soy Ağaçlarından Islah Kararına

Kaynak: Pendore Arıcılık — “Bal Arısı Pedigrilerinin Okunması: Soy Ağaçlarından Islah Kararına” (2019).


WhatsApp ile sorHemen ara