ERKEK ARI UÇUŞ MENZİLLERİ VE ANA ARILARLA ÇİFTLEŞME MESAFELERİ

H. Pechhacker adlı araştırıcının yazısından tercüme edilmiştir.

Hans ve Friedrich Ruttner kardeşler, 1950'lerin ilk yarısında bilimsel temelde ıslah çalışmaları yaptılar. Ana arının birden çok kez çiftleştiğini kanıtladılar, bugün hala geçerli olan bir performans testi yöntemini oluşturdular ve bir üreme değeri değerlendirmesi yaptılar (Prof. Franz Pirchner ile). Arı ırklarının ayırt edilebilmesi için, özelliklerin değerlendirilmesi yöntemini geliştirdiler ve ana arının suni tohumlamasını pratik hale getirdiler. O zaman, mevcut çiftleşme sistemini güvence altına almak için, erkek ve ana arıların çiftleşme davranışlarının araştırılması mantıklı bir gelişmeydi. Erkek arı toplanma noktaları keşfedildi. Etkili bir çiftleşme sistemine temel oluşturmak amacıyla, erkek arı uçuş menzilleri ve ana arıların çiftleşme mesafeleri incelendi.

Sonuçlar, esas olarak 1972 ve 1976 tarihli Apidologie'de yayınlandı. Deneylerde, erkek arılar kolonilerinde işaretlendi ve daha sonra bir toplanma noktasında yakalandıklarında, ilave olarak işaretlendi (Şekil 1. ve 2).

İlk olarak Lunz'daki ve sonrasındaki deneylerden bir not: "Erkek arılar, başıboş halde değildir". Biyolojik nedenlerden dolayı, doğada "yakıt ikmali yapamadıkları" için çiftleşme uçuşlarından, arı kovanlarına güvenli bir şekilde dönmek zorundadırlar. Ayrıca erkek arıların "dinlenmeleri" için de ihtiyaçları vardır.

Dağlarda, erkekler, çiftleşme uçuşları sırasında yalnızca erkek arı toplanma alanlarında toplanır. Bu toplanma noktaları, her zaman aynı yerde, nispeten hassas bir şekilde sınırlandırılmıştır ve erkek arılar, buraları çok hassas bir şekilde bulur.

Erkek arılar, ufuktaki yer işaretlerine göre kendilerini yönlendirirler. Şekil 3 ve 4'ün aksine, artan yoğunlukta (çoğunlukla vadinin dışında ) uçarlar. Bir bakire ana, yalnızca bir erkek arı toplanma noktasındaki erkek arılar için çekicidir. Normalde, erkek arılar en yakın erkek toplanma noktasını aramayı tercih eder ("Ne kadar yakınsa o kadar iyi? ….", N. Koeniger ve diğerleri, Insect. Soc. 2005).

Lunz am See'deki testler sırasında, erkeklerin % 10'unun 5 km'den daha uzağa uçtukları tespit edildi. Ayrıca önemli yükseklik farklılıklarının üzerinden uçtukları fark edildi (Şekil 5). Erkek arıların uçuş mesafesi, büyük ölçüde arazinin yapısına ve yakındaki toplanma noktalarında erkek arı bulunup bulunmamasına bağlıdır. Bir erkek arı toplanma noktası aynı zamanda bir tür "sosyal olaydır". Eğer yakındaki bir toplanma noktasını yeterince ziyaret etmezlerse, bu toplanma noktası oluşmaz ve erkek arılar, çiftleşme uçuşlarında daha sık kullanılan bir toplanma noktasını ziyaret etmek zorundadırlar. Bir çiftleşme uçuşu sırasında, erkek arılar birkaç toplanma noktasını da aynı gün içinde ziyaret edebilir.

Lunz am See'de (Lunz ve Oberursel Enstitüleri) ana arıların çiftleşme mesafeleri ile ilgili deneyler sırasında, farklı yerlerde genetik olarak işaretlenmiş dört erkek arı grubu kuruldu. 200'den fazla eşleşmemiş Cordovan ana arısı (genetik olarak resesif güderi-kahverengi), Lunz'da bilinen normalde "erkek arısız" erkek arı toplanma noktalarında konumlandı.

Toplanma noktalarında, erkek arıların genetik bileşimi ve bir ana arının hangi erkek arı toplanma noktasında çiftleştiğine dair sonuçlara varılabilmesi için, düzenli olarak erkek arıları yakalama ile belirlendi. Cordovan test analarının ürettiği işçi arıların rengi, test analarıyla çiftleşen erkek arıların renginden gelir. Test analarının işçilerinin renk spektrumu, hangi erkek arı toplama noktasında ve ana arının yerleştirildiği yerden ne kadar uzakta çiftleştiği konusunda sonuçların çıkarılmasını sağladı.

Ana arıların % 10'u doğrudan yerleştirildikleri yerde çiftleşti. Aynı şekilde ana arıların % 10'unun çiftleşme mesafesi 4,5 km'den fazlaydı. Test sonuçlarından tahmin edilen ortalama çiftleşme mesafesi 2 km'nin biraz üzerindeydi ve bulunan en uzak çiftleşme mesafesi 12 km idi.

1994 yılında Lunz'da yapılan testler, arazi yapısının çiftleşme mesafesi üzerindeki etkisini açıkça göstermiştir. Erkek arılar ve ana arılar ortak bir toplanma noktası “görürlerse”, muhtemel toplanma noktası neredeyse 700 m. daha yüksek bir tepe üzerinde olsa bile, çiftleşme mesafesi dağlık alanlarda bile 6 km olabilir (Şekil 6a ve 6b).

Ana ve erkek arıları birbirinden ayıran, yaklaşık 300 m. yükseklikte bir sırt varsa, erkeklerin konumu ile ana arıların yerleştirildiği yer arasında 2 km'lik bir mesafede bile çiftleşme gerçekleşmez (Şekil 6a kuzeyde). Eğimdeki yükseklik farklılıkları, çiftleşme mesafesini etkilemez; ana ve erkek arılar, işçi arılar gibi (yatay) hava hattı mesafesini açıkça ölçer. (Şekil 7). Lunz am See -Wildalpen alanındaki testler, dar dağ vadilerindeki çiftleşme mesafelerinin önemli ölçüde daha kısa mesafeler olduğunu göstermiştir.

Erkek arı uçuş mesafeleri ve ana arıların çiftleşme mesafeleri üzerine yapılan deneylerin sonuçları, Arı içermeyen 4 veya 5 km yarıçaplı dağlık çiftleşme alanlarının, (ek olarak ıslah edilmiş bir saf üreme hattı ile ) güvenli ve saf çiftleşmeyi mümkün kıldığını kanıtlıyor. Ön koşul, hayati erkek arılara sahip, olabildiğince çok erkek arı kolonisinin çiftleşme noktasında durmasıdır.

Şekil 1: Erkek arı toplama noktalarında, hafif bigudilerde kafeslenmiş ana arılar, bir balon yardımıyla uçuş yüksekliğine çıkarıldı (dağlarda, hava durumuna bağlı olarak 10 ila 30 m yüksekliğe; sahil bölgesinde 3 m'ye kadar göz hizasında). Erkek arılar (daha sonra ana arı balonda iken 3 ila 5 m'ye kadar çekilebilirler) daha sonra, uzun bambu sırıklarına bağlı bir kelebek ağıyla yakalandı. Tanımlanmaları için işaretlendi ve kontrol edildi.

Şekil 2: İşaretli Erkek Arılar; Göğüs plakası üzerindeki renk farklılıkları kovanlardaki işaretleyicilerden, karın üzerindeki işaretler ise toplanma noktasından gelir.

Şekil 3: Erkek arıların ana uçuş yönlerinin (orta merkezdeki arılıktan) toplanma noktası B'ye gösteren “Ufuk grafikleri”. Arı kovanlarından 15 (sağ) ve 17 (sol) ufuk grafikleri.

Şekil 4: Erkek toplanma alanı(ETA) olan B, açık alanda sadece 1 km uzaklıktaki erkek arılara (durak15) göre 4 km uzaklıktaki erkek arılar için (17 numaralı durak, bir dağ geçidi vadisinde) daha çekici.

Şekil 5: Deniz seviyesinden 1.280 m yüksekte J erkek toplanma noktasını ziyaret eden erkek arıların yörüngesi ve frekansı. 4 nolu konumdan (deniz seviyesinden 580 m yüksekte) yakalandıkları ve işaretlendikleri G toplanma noktasına uçan dört erkek arıdan ikisi, döndükten sonra bulundu. Bu, "yakıt ikmali" olmadan olağanüstü bir uçuş performansıdır.

Şekil 6a ve 6b: Wildalpen'deki (Steiermark) 1994 deney alanı: ♂ = Cordovan erkek arı kolonilerinin (ortada) veya çevresinde esmer Karniyol erkek arılarının bulunduğu 2 arı kovanının konumu, ♀ = çiftleşmemiş Cordovan ana arılarının konumu, her biri 2 km aralıklarla dört ana noktada.

Şekil 6a: Erkek arılar ve ana arıların kontur çizgileri ve konumları ile test alanının haritası ve çiftleşme sonuçları: Ana arı işareti için 0-22 (Cordovan erkek arı kolonileri için ortada) = siyahlı 0 ana arı ve kahverengi-güderi renkli yavrulu 22 ana arı.

Şekil 6b: Test alanının doğudaki görünümü. Sağ üstteki tepede (dağ çayırları) büyük olasılıkla bir erkek arı toplanma noktası vardır.

Şekil 7: Yükseklik farklılıkları çiftleşme mesafelerini etkilemez. Vintschgau'da (Güney Tirol) yapılan testlerde, Cordovan erkek arı kolonileri, deniz seviyesinden 1.400 m yüksekte ve çiftleşmek için düzenli aralıklarla 700 metre yükseklikten (Etschtal vadi tabanı, sol alt) 2.100 m'ye kadar çiftleşmemiş Cordovan ana arıları buldular.

Kaynak: Pendore Blogu — çeviri/derleme. Hakan Bozkurt

İlgili içerik: Ana arı satışı · Ana arı üretimi · Arı ırkı bulucu