BAL ARILARINDA İLERİ ISLAH, Bölüm 5
🎬 AnaArıcı yapay zekâ seslendirmeli video
Melez (Hibrit) Ana Arı ÜretimiHer ticari ana arı üreticisinin, kendi yönetim sistemi vardır. En kaliteli ana arıları, en ekonomik maliyetle, hangi sistemin üreteceği kesin olarak bilinmemektedir. Birkaç yıldır arıların yetiştirilmesi ve denenmesi ile uğraştığımız için doğal olarak birçok yöntem denedik. Burada, Kelleys adası, Ohio çiftleşme istasyonunda çok sayıda melez test anası üretmek için kullandığımız yöntemi anlatacağız. Bu yöntemi kullanıyoruz. Çünkü kullandığımız yöntemler içinde en ekonomik maliyetle, en yüksek ve en iyi ana arı oranını elde ettiğimizi bulduk.Stokları test ederken, ana arı yetiştirmenin çevresel faktörlerini mümkün olduğunca sabit tutmalı ve en yüksek kalitede ana arılar üretmeye çalışmalıyız. Genetik farklılıkları ölçmek için, genetik potansiyellerin tam olarak ifade edilmesine izin verecek bir ortam yaratmalıyız.Sonbaharda ana arı üretimi için hazırlanmaya başlarız. Ana arı hücrelerinin ilk transferini yapmaya niyetlenmemizden altı ay önce, adadaki her koloniyi, ertesi yılın erkek arını üretmesini istediğimiz ana arılarla yeniden analandırıyoruz. Bu ana arıları, melezler (1 x 2) olarak adlandıralım, akrabalı hatlar 1 ve 2 kullanılarak üretilir. Her koloniye bir (1 x 2) hibrit ana arı yerleştiririz. Ada izole olduğundan ve her kolonide (1 x 2) hibrit bir ana arı bulunduğundan, bir sonraki yıl erkek arı popülasyonunun kontrolünü elimizde tutacağız. Tüm ana arıların kanadını kesiyoruz ve kolayca tanımlanıp bulunabilmeleri için işaretliyoruz.
Tüm koloniler, kışı düzgün bir şekilde geçirebilmek ve ilkbaharda hızla çoğalabilmek için bol miktarda işçi arı popülasyonuna sahip olmalıdır. Ayrıca, kışlama için uygun şekilde organize edilmiş yeterli bala ve ilkbaharda atak yapmak için bol miktarda polen stoğuna sahip olmalıdırlar.Kolonilerimiz Dadant kare kovanlardadır. Her kovan gövdesi, Dadant ölçüsünde 12 çerçeveye sahiptir. Her koloniyi 2 kovan gövdesinde kışlıyoruz. Kışa hazır olduğunda, kolonide (1 x 2) melez bir ana arı, iyi bir genç arı popülasyonu, 30 ila 35 kg bal ve birkaç çerçeve polen bulunur. Alt giriş tabanı, giriş için 2 cm açıklık ile yerleştirilmiştir. İkinci kovan gövdesinde üstten 2,5 cm bir delik, kış arı kümesinin bulunduğu yere yakın giriş sağlar. Sonbaharda bu şekilde hazırlanan koloniler, kış aylarında çok az özen ister.Şubat-Mart civarında kolonileri ana arı, kuluçka, bal ve polen açısından kontrol ediyoruz. Bu zamanlarda, arı kümesi ve kuluçka alanının çoğu, üst kovan gövdesinde olmalıdır. Değilse, polen kekleri ile ek beslenmenin düzenli bir şekilde devam edebilmesi için takviye ederiz. Kolonilere 1 kiloluk polen keklerini, çerçeveler ile iç kapak arasındaki boşluğa yerleştirerek veriyoruz. Doğal polen temini yeterli olana kadar, gerektiğinde ek polen kekleri veriyoruz (her hafta veya 10 günde bir ). Genellikle polen keklerini yaklaşık Nisan'a kadar veya elma çiçeğinin başlangıcına kadar beslememiz gerekir.
Üçüncü polen keklerini kolonilere verdiğimizde, kuluçka alanına erkek arı çerçevesi ekliyoruz. Kolonilere, sonraki polen kekleriyle birlikte ek bir erkek çerçevesi daha verilir. Tüm kolonilere iki ila dört adet erkek arı çerçevesi verilir ve sezon boyunca kuluçka alanının bir parçası olarak kalırlar.Şubat'ta koloniler 4 ila 6 çerçeveden, Nisan'da yaklaşık 20 çerçeveye genişlemelidir. Koloniler iki kovan gövdesinde kuluçkaya yattığında, ana arı yetiştirmeye başlamaya hazırız.
Operasyonlarımızda ilk ana arı hücre transferini, Nisan civarında yapmayı planlıyoruz. Hızlı çiftleşmeyi sağlamak için, ilk transfer yapıldığında kovanlarda yetişkin erkek arıların olması gerekir. 10 Nisan'da yetişkin erkek arılara sahip olmak için 15 Mart'ta erkek arı yumurtalarına sahip olmalıyız. Bu nedenle kolonilerimize 10 Mart civarında, üçüncü tur polen kekleri ile birlikte erkek arı çerçevesi veriyoruz.Operasyonlarımızda erkek arı çerçeveleri, çok önemlidir. Kolonilerdeki her çalışmamızda, onları inceleriz. Onların kuluçka alanının dışına itilmelerine veya bal ile doldurulmalarına asla izin vermeyiz. Daimi bir kuralımız vardır, yeterli sayıda erkek arı yumurtası, larva, pupa ve ergin bulamayınca tüm işi durdurup, bu güzel koyu renkli erkek arı çerçevelerini kuluçka alanının ortasına koyuyoruz ki, ana arılar onları erkek arı yumurtalarıyla doldursun. Ana arı üretiminde ne kadar değerli olduklarını anlamak için, yalnızca bir kez erkek arısız kalmanız yeterlidir.Ana arı hücreleri başlatmak için, oğul kovanlarının bir modifikasyonunu kullanıyoruz. Oğul kovanları hazırlamak için, ana arıyı kolonide buluyor ve üzerinde bulunduğu çerçeveyle beraber bir kenara koyuyoruz. Üst kovan gövdesinin üstüne, bir elek telli ızgara tahtası yerleştiriyoruz. Bu kovan gövdesinde 10 çerçevemiz olacak. Merkezdeki çerçevelerin en az üçü, yarı ila üçte iki oranında açık bal ve polenle dolu olmalıdır. Diğer altı çerçeve biraz bal içermeli, ancak mühürlü bal ile dolu olmamalıdır. Bu gövdeye yaklaşık dört kilo arı aktarmak için, 8 ila 10 kuluçka çerçevesi arıyı bu kovan gövdesine silkeliyoruz. Silkelenen arıların kovan gövdesinin yanlarından taşmalarını veya uçup gitmelerini önlemek için, iç örtü kapağını hemen bu kovan gövdesinin üzerine yerleştiriyoruz. Koloninin geri kalanına (alttakiler), ana arıyı iade ediyoruz ve bu modifiye oğul katını kovanın üstüne yerleştiriyoruz. Ardından dış üst kapağı kapatıyoruz. Artık, bu koloninin üstünde, o koloniden gelen arılarla oluşturulmuş bir oğul kovanımız (katımız) var.
Oğul katına hapsedilen arılar, kuluçka alanından gelen genç bakıcı arılardır. Transfer edilmiş ana arı hücreleri verilene kadar, yumurta veya larvaları yoktur. Bal ve polen içeren çerçeveler ile takviye edilirler ve bir elek teli ile alt kovandan ayrılırlar. Oğul katındaki arıların sıcaklıkları, elek telli bölme aracılığıyla aşağıdaki koloni tarafından kısmen kontrol edilir. Aşırı sıcak havalarda, koloni güneş altında kalmadığı sürece, oğul katındaki arıların aşırı sıcaklamasından korkmuyoruz. Ancak, bu oğul katları ve ana arı yetiştiriciliğinde kullanılan diğer koloniler gölgede olmalıdır.Operasyonlarımızda, öğleden hemen önce dört kolonide oğul katları oluşturuyoruz. Öğle yemeğinden hemen sonra, her bir oğul katına 20-23 ana arı hücreli dört çubuk veriyoruz. İlk transfer için büyük larvaları (yaklaşık 36 ila 48 saatlik) kullanıyoruz ve kuru hücrelere (içi boş) aşılıyoruz. Herhangi bir koloni; genellikle bir oğul katına sahip olan koloniler, bu ilk transfer için larvaların kaynağıdır. Her hücre çubuğunda 20 ila 23 hücre bulunur. Bir çerçeveye iki hücre çubuğu ve her bir oğul katına iki çerçeve aşılanmış hücre yani, her bir oğul katına yaklaşık 80 ila 90 aşılanmış hücre verilmiş olur.Ana arı hücrelerinden oluşan iki çerçevenin hem yanlarında hem de aralarında, bal ve polen içeren çerçeveler olacak şekilde, oğul katına yerleştiriyoruz. Ana arı hücre çerçevelerini oğul katına yerleştirmek için üst kapağı ve iç kapağı çıkarırken çok az duman kullanıyoruz ve kaçan arılar için endişelenmiyoruz. Bunlar zaten tarlacı arılardır ve oğul katında çok az değeri vardır.Yirmi dört saat sonra (ertesi gün öğleden sonra) oğul katı kolonisinden kapağı kaldırıyoruz, oğul katını kaldırıyoruz, elek telli ızgarayı çıkarıyoruz. Koloninin üstündeki oğul katını yerine yerleştiriyoruz (şimdi koloniyi birleştirmiş durumdayız). Ana arı hücreli iki çerçeveyi çıkarın, kalan çerçeveleri birbirine doğru itin, kenarlarda kalan boşluğu doldurmak için iki boş çerçeve ekleyin, iç kapağı kovanın üzerine koyun, elek telli ızgarayı üstüne koyun ve son olarak kovan üst kapağını yerleştirin. Koloni kapatıldığında, dışarıda (bize) kalan, arı sütü ile iyice beslenmiş ve arılarla kaplı iki çerçeve ana arı hücresidir.
Dört oğul katını da boşalttıktan sonra, başlanan ana arı hücrelerinden arıları fırçayla süpürüp, larva transfer odasına götürüyoruz. Burada 16 çubuk hücrenin kabul edilen hücrelerini 12 çubukta birleştiriyoruz. Her çubukta 20 ila 23 kraliçe hücre bulunur. Şimdi ana arı larvalarını, hücrelerinden çıkarıyoruz. İyi bir şekilde arı sütü ile doldurulmuş hücrelere yeniden transfere hazırız.Damızlık ana arılarımızdan (Hat 3xHat 4), 24 saatlik larvalarla yeniden transferle ve her bitirici kolonisine, bir çubuk yeniden aşılanmış ana arı hücresi (20-23 Adet) veriyoruz.Bitirici koloni, iyi ana arıların yetiştirilmesinde çok önemlidir. Kuluçka yetiştiriciliğinin hiçbir zaman kısıtlanmadığı, çok kalabalık, ana arısı olan bir kolonidir. Böyle bir koloniye, yeterli alan sağlamak için en az dört dar kovan gövdesi gereklidir. Ana arı hücrelerini bitirmek için üst kovan gövdesini kullanıyoruz ve ana arıyı bir ana arı ızgarası ile altta sınırlıyoruz. Ana arı hücreleri için çerçeveyi, üst kovan gövdesinin ortasına, kapatılmamış kuluçka çerçeveleri arasına yerleştiriyoruz.Bitirme kolonisine bir çubuk ana arı hücresi vermeden önceki gün, üç ila altı çerçeve mühürlenmemiş kuluçka çerçevesini yukarıya alırız ve daha eski kapalı kuluçkayı, ana arı ızgarasının altındaki kuluçka katına taşırız. Bitirici kolonideki ana arının kuluçka alanı, ana arı ızgarasının hemen altındaki kovan gövdesindedir. Daha alt kovan gövdelerine doğru genişleyebilir.Yavru yetiştirmek için bitirme kolonisi çalışırken, kuluçka yuvasının kalabalıklaşmaması için ağır bal peteklerini alt kovan gövdesinde kenarlara koyar ve kısmen doldurulmuş petekleri üst kovan gövdesine doğru hareket ettiririz. Mühürlü değiller ise, arılar balı yukarı taşımaya devam edecektir. Koloninin yeterli yiyeceğe sahip olması koşuluyla, kuluçka veya ana arı yetiştirmenin yüksek oranda ilerlemesini teşvik etmek veya sürdürmek için, iyi bir arı kolonisini beslemek gerekli değildir.Kuvvetli bir bal akışı olduğunda, beşinci bir dar kovan gövdesini üstüne yerleştiriyoruz. Bu, nektar depolaması için kuluçka yuvası dışında daha fazla alan sağlayarak kuluçka yuvasının açık kalmasına yardımcı olur. Bununla birlikte, ana arı hücrelerinin hemen üzerinde boş petek çerçevelerinin olması tavsiye edilmez. Yedi gün sonra, genç arılar ana arı ızgarası üzerine çıktıktan sonra, bitirme kolonisine başka bir hücre çubuğu veriyoruz.Ana arı hücrelerinin yeniden aşılanmasından on gün sonra, hücreleri çiftleştirme kutularına yerleştiririz. Kutularımız dört küçük çerçeveye sahiptir. Bir ballığı, üç bölmeye bölerek oluşturulmuş üçlü bir çiftleştirme kutusu kullanıyoruz. Her birinin altında iki havalandırma deliği vardır ve her ballıktaki üç çiftleştirmede farklı taraflarında uçuş deliklerine sahiptir.Çiftleşme alanına koloniler yerleştirilmez. Güçlü koloniler, yağmayı teşvik edebilir ve bunun sonucunda çiftleştirme kutuları zarar görebilir. Erkek arı kolonileri, hücre tamamlayıcılar, oğul katlı koloniler ve destekleme kolonilerimiz çiftleştirme alanından uzağa yerleştirilir.Adada kullanılan damızlık ana arılar, bir diğerinin erkek arıları ile suni olarak tohumlanmış, kendi içinde yetiştirilmiş hattandır. Akrabasız veya melez ana arılar kadar güçlü veya iyi değildirler. Bu nedenle ticari ana arı üreticisinin sağlamaya alışık olduğundan farklı bakım gerektirirler.Bu damızlık kolonileri kalabalık tutmak, yeterli sayıda genç arı sağlamak için, diğer kolonilerden destek sağlanmalıdır. Bir damızlık koloninin zayıflamasına izin verilirse, ana arının yumurta üretimi düşecek ve transferde melez ana arılar üretmek için kullanılan larvalar, aşılamadan önce arı sütü yeterli sağlanamayacaktır. Bu olursa, melez ana arıların, hem kalitesi hem de üretim miktarı düşecektir.
Damızlık kolonide bol miktarda kadro tutmak için, sık aralıklarla genç arılar eklemeliyiz. Kelleys Adası'ndaki operasyonlarımızda, iki ana arılı koloni sistemini kullanıyoruz. Yukarıdaki şekil, böyle bir koloninin nasıl oluştuğunu ve organize edildiğini göstermektedir. Çalıştırması zor değildir ve kullanımı, damızlık anasını kaybetme tehlikesi olmadan, damızlık koloniye sürekli olarak genç arıların eklenmesini sağlar.Damızlık anayı yeni oluşturulmuş bir koloniye tanıtıyoruz. İyice alıştığında ve tatmin edici bir şekilde yumurtladığında, bu koloni iki ana arılı koloninin en üst birimi olur. Alt ünitedeki ana arı veya destekleyici koloni, iyi güçlü bir melez anadır ve üst üniteyi desteklemek için genç arıları yetiştirir.İki analı koloni kurma prosedürü, aşağıdaki gibidir:
Birinci sınıf kaliteli bir koloniyi, transfer odasında uygun bir yere taşırız. Bu koloni, alt üç kovan gövdesinde kuluçka alanı ile dört dar katlı bir kovandadır. Koloni kurulduktan iki veya üç gün sonra, ana arıyı ve tüm yavrulu çerçevelerini alttaki üç kovan gövdesine transfer ediyoruz. Dördüncü kovan gövdesinin üstüne ve altına birer ana arı ızgarası yerleştiriyoruz. Bunların üstüne iki katlı damızlık kolonisi yerleştiriyoruz. Kuluçka bulunan tüm kovan gövdeleri, kovanın ön tarafında 2,5 cm.lik deliklere sahiptir. Artık iki ana arı olan bu koloninin, iki biriminin de girişleri kovanın aynı tarafındadır. Her iki ünitenin arıları da birbirine karışır. Ancak her iki koloni, iki ana arı ızgarası ve ızgaralar arasında bir ballık ile ayrılır. Alt kuluçka katlarından çıkan arılar, ana ızgaralarından geçerek, üst kuluçka katlarına gider. Bu üst ünitenin kalabalık kalmasına yardımcı olur. Dönen tarlacılar, üst girişleri kullanarak, üst damızlık kolonisine yönlenme eğilimindedir ve bu birimde arı popülasyonu çok fazladır.Bir bal akışı sırasında, arılar balı damızlık ünitesinin kuluçka alanına doldurma eğilimindedir. Ana arı üreticisi, bu koloniden birkaç günde bir aşı yaptığı için ve yavru yetiştirme alanı gerekli olduğu için, bal çerçevelerini alt ballığa taşıyarak damızlık kolonide kolayca yeterli bir kuluçka alanı tutabilir. Aşırı kalabalıklaşmayı veya kümelenmeyi önlemek için, bu koloninin alt ballık katının haftada bir kontrol edilmesi tavsiye edilir.İki kuluçka alanı, iki ana ızgarası ve araya giren ballık ile ayrıldığından, iki ana arının birbiriyle temas etme tehlikesi yoktur. Bakire bir kraliçenin, damızlık koloniye girip değerli bir ana arıyı öldürme tehlikesi her zaman olduğundan, damızlık koloninin girişlerine küçük birer ana ızgarası yerleştirilir. Bu ana ızgaralarından geçen tarlacı arılar, polen yüklerinin bir kısmını kaybederler. Bu nedenle, damızlık kolonisinde polen tedarikinin izlenmesi ve larvaların uygun şekilde beslenmesini sağlamak için gerektiğinde bir çerçeve polen eklenmesi tavsiye edilir.Kelleys Adası'nda üretilen kraliçeler iki yönlü melezlerdir. Kendi içinde yetiştirilmiş 4. hattan erkek arılarla suni tohumlanmış, kendi içinde yetiştirilmiş 3. hattan bir ana arı, hibrit ana arıların (3 x 4) kaynağıdır. Bu ana arıları satın alan arıcı, kolonilerinde melez ana arılara (3 x 4) sahiptir. Adadaki tüm erkek arılar, (1 x 2) melez ana arıların oğullarıdır. Adada bu erkek arılarla çiftleşen melez ana arıların (3×4) işçi kızları, tek bir melez ana arı tarafından yönetilen bir kolonide, (1×2) x (3×4) dörtlü melez işçiler olacaktır. Ek olarak, son melezlemedeki karşıt cinsiyet alelleri farklıysa, kuluçka randımanı yüzde 100'e yaklaşacak ve kuluçka kalitesi mükemmel olacaktır.
Bal Arılarını Geliştirme Kooperatifleri Derneği ile birlikte yürütülen Kelleys Adası ıslah projesinin amacı, çeşitli amaçlara ve çeşitli yörelere uyarlanmış bu tür bilimsel olarak bileşik melezlerin üretimi ve arıcılık endüstrisine temel stoğu sağlamaktır.
Kaynak: Pendore Blogu — çeviri/derleme. Hakan Bozkurt